ΠΕΡΙ ΜΙΚΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ
«Πάσαν αρρωστίαν απελαύνει, δαίμονας αποδιώκει, πάντα δε τα επιβουλεύοντα ημίν αναιρεί» — Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος
❖ Τι είναι ο Αγιασμός;
Ο Αγιασμός είναι αγιασμένο νερό — νερό που έχει αγιαστεί διά ειδικής ευχής της Εκκλησίας, με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος και έτσι φέρει πραγματική αγιαστική χάρη, δύναμη και ενέργεια.
Στην Ορθόδοξη θεολογία, ο Θεός δεν περιφρονεί την ύλη — την αγιάζει. Ο Κύριος έλαβε σάρκα, αγίασε το νερό στον Ιορδάνη, χρησιμοποίησε λάσπη για να θεραπεύσει τυφλό. Ο Αγιασμός εντάσσεται σε αυτή τη θεολογία της αγιαζομένης κτίσεως.
Η χάρη του Αγιασμού ενεργεί στο σώμα και στην ψυχή — θεραπεύει, προστατεύει, αγιάζει, αλλά απαιτεί πίστη: «Κατά την πίστιν υμών γενηθήτω υμίν» (Ματθ. 9,29).
❖ Ποια η διαφορά Μικρού και Μεγάλου Αγιασμού;
Η Εκκλησία γνωρίζει δύο μορφές Αγιασμού.
▸ Μέγας Αγιασμός: τελείται μόνον στις 5 και 6 Ιανουαρίου (παραμονή και ημέρα Θεοφανείων). Η ακολουθία έχει κάποια ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια και διάρκεια. Συνδέεται άμεσα με τη Βάπτιση του Κυρίου γι’ αυτό και θεωρείται μέγας αγιασμός.
▸ Μικρός Αγιασμός: τελείται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Συντομότερη ακολουθία, αλλά εξίσου χαριτωμένη. Χρησιμοποιείται για αγιασμό οίκων, εγκαίνια, εορτές, έναρξη διαφόρων δραστηριοτήτων και σταθμών της ζωής των ανθρώπων.
✦ Στην απορία αρκετών ανθρώπων εάν ο αγιασμός των Θεοφανείων είναι ανώτερος από αυτόν της παραμονής της εορτής, μπορούμε να απαντήσουμε το εξής: Η ακολουθία του αγιασμού και τις δύο μέρες είναι η ίδια. Διαφέρει μόνο ως προς τον πρόλογο της καθαγιαστικής ευχής, τον οποίο διαβάζουμε την ημέρα των Θεοφανείων, αλλά αυτός, πέραν των μεγάλων θεολογικών του νοημάτων, δεν προσδίδει κάποια επιπλέον ιδιαίτερη ευλογία στον αγιασμό. Σίγουρα η μέρα που τελείται έχει την ιδιαίτερη της αξία και σημασία. Κανονικά ο αγιασμός της παραμονής θα πρέπει αφού πιούμε και αγιάσουμε τους χώρους μας στη συνέχεια να φροντίζουμε να δαπανηθεί χωρίς να τον φυλάμε. Θα φυλάξουμε για κάποιες ανάγκες από αυτόν της εορτής των Θεοφανείων. Για συχνή ή και καθημερινή χρήση και ευλογία μπορούμε να παίρνουμε και να φυλάγουμε αγιασμό από αυτόν που τελείται στις ενορίες στην αρχή του κάθε μήνα.
✦ Κάποιοι ρωτούν: «Είναι ο Μέγας Αγιασμός πιο δυνατός;» Η παράδοση λέει ότι έχει ιδιαίτερη χάρη λόγω της σύνδεσής του με τη Βάπτιση του Κυρίου. Αλλά ο Θεός ενεργεί εν αμφοτέροις.
❖ Γιατί αγιάζεται το νερό; Ποιο είναι το θεολογικό νόημα;
Το νερό είναι η αρχέγονη ύλη της ζωής. Το Πνεύμα «επεφέρετο επάνω του ύδατος» στην Αρχή (Γεν. 1,2). Ο κατακλυσμός έφερε σωτηρία μέσω νερού. Το νερό εξάγει τον Ισραήλ από την Αίγυπτο. Ο Κύριος βαπτίζεται στον Ιορδάνη — και εκεί αγιάζεται το νερό μία για πάντα.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος εξηγεί: «Ο Κύριος αγίασε τη φύση του νερού· δεν κατέβηκε να καθαριστεί, αλλά να αγιάσει τα ύδατα». Από εκείνη τη στιγμή, κάθε φορά που η Εκκλησία ευλογεί το νερό υπενθυμίζεται αλλά και ανανεώνεται αυτή η ευλογία.
▸ Μέσα στο αγιασμένο νερό αναγεννάται ο άνθρωπος δια του Αγίου Βαπτίσματος.
▸ Ο Αγιασμός αγιάζει τον χώρο, αλλά και το σώμα και την ψυχή του, ολόκληρο δηλαδή τον άνθρωπο.
▸ Επιβεβαιώνεται και με αυτό η χριστιανική πίστη και διδασκαλία ότι η ύλη δεν είναι κακή — είναι δυνατόν να αγιαστεί και μέσω αυτής ο ίδιος ο άνθρωπος.
❖ Πώς χρησιμοποιούμε τον Αγιασμό στην καθημερινή ζωή;
Ο Αγιασμός είναι μέρος της καθημερινής χριστιανικής ζωής.
▸ Πίνουμε Αγιασμό νηστικοί το πρωί — ιδιαίτερα τον Μεγάλο Αγιασμό τον Ιανουάριο. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ τον πρόσφερε σε κάθε επισκέπτη ως πρώτο «φάρμακο».
▸ Ραντίζουμε το σπίτι μας τακτικά με τον αγιασμό που πρέπει να τελούμε συχνά, τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο.
▸ Ραντίζουμε το αυτοκίνητο μας, του χώρους εργασίας μας, τους αγρούς, αλλά και σε κάθε νέα αρχή στη ζωή και τα έργα μας.
▸ Δίδεται στους ασθενείς ως μια επιπλέον πνευματική ενίσχυση εκτός από τη μετάληψη των αχράντων μυστηρίων.
✦ Ο Αγιασμός δεν είναι «φυλαχτό» — είναι χάρη Θεού. Ενεργεί όταν τον χρησιμοποιούμε με πίστη, και όχι ως αυτόματη μαγική πράξη.
❖ Πότε γίνεται ο Μικρός Αγιασμός;
▸ Την 1η κάθε μηνός — συνήθως τελείται στις ενορίες μας.
▸ Εγκαίνια οίκων, καταστημάτων, σχολείων, εκκλησιών.
▸ Αρχή σχολικού έτους, κατηχητικού και άλλων εκκλησιαστικών δραστηριοτήτων.
▸ Κατ’ αίτησιν πιστών, οποτεδήποτε υπάρχει ανάγκη ή επιθυμία στο σπίτι τους.
▸ Σε άλλες δύσκολες καταστάσεις όπως ασθένειες, δαιμονικούς πειρασμούς ή άλλα προβλήματα.
❖ Πώς φυλάσσεται ο Αγιασμός; Τι γίνεται αν αλλοιωθεί;
Ο Αγιασμός διατηρείται για όλο το χρόνο χωρίς να αλλοιωθεί ποτέ. Αυτό το θαύμα της μη αλλοίωσης είναι γνωστό στην Εκκλησία εδώ και αιώνες.
▸ Φυλάσσεται σε καθαρό δοχείο, κοντά στο εικονοστάσι μας.
