ΠΕΡΙ ΕΟΡΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΩΝ
«Τιμή μάρτυρος η μίμησις του μάρτυρος» — Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος
❖ Τι είναι η εορτή Αγίου και τα Ονομαστήριά μας;
Κάθε μέρα η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη ενός ή περισσοτέρων Αγίων. Η εορτή του κάθε Αγίου συμπίπτει συνήθως με την ημέρα της κοιμήσεώς του — την οποία η Εκκλησία ονομάζει «γενέθλιον» ημέρα (γέννηση στην αιωνιότητα). Δεν πενθεί η Εκκλησία τον θάνατο των Αγίων — τον εορτάζει!
Τα Ονομαστήρια ή Ονομαστική Εορτή μας είναι η ημέρα κατά την οποία εορτάζει ο Άγιος που φέρουμε το όνομά του. Κατά το Βάπτισμα, η Εκκλησία μάς δίνει όχι απλώς ένα όνομα, αλλά έναν πνευματικό προστάτη — έναν Άγιο που συνοδεύει τη ζωή μας.
❖ Γιατί τιμούμε τους Αγίους; Δεν είναι αυτό «λατρεία» ανθρώπων;
Αυτή η ερώτηση είναι πολύ σημαντική και αξίζει σαφή απάντηση. Η Εκκλησία ξεχωρίζει αυστηρά δύο πράγματα: τη «λατρεία» (η οποία ανήκει μόνον στον Θεό) και την «τιμητική προσκύνηση» (η οποία αρμόζει στους Αγίους).
▸ Τιμούμε τους Αγίους επειδή ο ίδιος ο Θεός τους εδόξασε πρώτα και τίμησε ένεκεν της μεγάλης τους αγάπης προς Αυτόν. Η τιμή μας «ανάγεται» τελικά στον Θεό τον ίδιο.
▸ Οι Άγιοι ζουν «εν Κυρίω» — δεν είναι νεκροί, αλλά παρίστανται ενώπιον του Θεού και μεσιτεύουν για μας.
▸ Αποτελούν ζωντανά παραδείγματα ζωής — μας δείχνουν ότι η αγιότητα είναι εφικτή.
▸ Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (787 μ.Χ.) όρισε σαφώς την ορθή τιμή των εικόνων και των Αγίων.
✦ Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός εξηγεί: «Δεν προσκυνούμε ουσίες ξύλου ή χρωμάτων — προσκυνούμε τον Άγιο που εικονίζεται». Η τιμή δι’ εικόνος αποδίδεται στο πρωτότυπο.
❖ Πώς πρέπει να εορτάζουμε την εορτή ενός Αγίου;
Η ορθόδοξη εορτή δεν είναι κεφάλαιο στο ημερολόγιο — είναι πνευματικό γεγονός. Η Εκκλησία προσφέρει ένα πλούσιο πρόγραμμα εορτής που ξεκινά το βράδυ και ολοκληρώνεται το πρωί.
▸ Εσπερινός (βράδυ παραμονής) προσφέροντας τα δώρα μας, αρτοκλασία, κόλλυβα κ.ά.
▸ Όρθρος και Θεία Λειτουργία (πρωί εορτής) — εδώ συνεχίζεται πανηγυρικά η μνήμη του Αγίου.
▸ Πνευματική προετοιμασία και Θεία Κοινωνία — η πιο ουσιαστική προετοιμασία για συμμετοχή στην εορτή του Αγίου μας.
▸ Ανάγνωση του Βίου του Αγίου, γνωρίζουμε έτσι τον Άγιο που τιμούμε.
▸ Επίκληση του Αγίου στην προσευχή μας — «Άγιε [όνομα], πρέσβευε υπέρ ημών».
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει το ωραιότερο: «Τιμή μάρτυρος η μίμησις του μάρτυρος». Η ωραιότερη τιμή που μπορούμε να αποδώσουμε σε έναν Άγιο είναι να προσπαθήσουμε να μοιάσουμε στη ζωή του δηλαδή στο φρόνημα του, τη μεγάλη του πίστη και αγάπη προς τον Θεόν.
❖ Πώς γιορτάζουμε ορθά τα Ονομαστήριά μας;
Τα Ονομαστήρια είναι κατ’ εξοχήν πνευματική εορτή — γιορτή της ψυχής, όχι μόνον του σώματος. Ξεκινά στην Εκκλησία και συνεχίζεται στο σπίτι.
Πρωτίστως εκκλησιαζόμαστε, εξομολογούμαστε και κοινωνούμε. Ευχαριστούμε τον Θεό για το χριστιανικό μας όνομα το οποίο λάβαμε την όγδοη ημέρα από τη βάπτιση μας και που είναι σφραγίδα του Βαπτίσματος. Επικαλούμαστε τον Άγιο μας στη ζωή μας.
▸ Το τραπέζι μετά την Εκκλησία και οι άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις είναι καλό — αλλά δεν αποτελούν τον κυρίως τρόπο εορτασμού του αγίου μας.
▸ Δεχόμαστε τις ευχές με χαρά αλλά παραπέμπουμε σε προσευχή: «Ο Άγιος να μας βοηθά».
✦ Ο Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης έλεγε: «Τα Ονομαστήριά σου είναι η εορτή της ψυχής σου. Εκείνη τη μέρα ο Άγιός σου σε κοιτά με ιδιαίτερη αγάπη».
❖ Ποια είναι η σχέση μας με τον Άγιο που φέρουμε το όνομά του;
Κατά βάθος, ο Άγιος μας δεν είναι απλώς ένα «όνομα» που φέρουμε — είναι ένας πνευματικός πατέρας και προστάτης που μεσιτεύει για μας ενώπιον του Θεού. Η Εκκλησία πιστεύει ότι αυτή η σχέση αρχίζει κυρίως από το Βάπτισμα μας.
Ο Άγιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης, ο μεγάλος Άγιος του 20ού αιώνα, έλεγε με απλότητα: «Ο Άγιός σου σε αγαπά βαθύτερα από οποιονδήποτε άνθρωπο. Μίλα του. Είναι παρών».
▸ Επικαλούμαστε τον Άγιό μας στην καθημερινή προσευχή.
▸ Διαβάζουμε τον Βίο του — μαθαίνουμε πως αγωνίστηκε και πώς έζησε.
▸ Ζητούμε τη μεσιτεία του στις δυσκολίες μας.
▸ Τον τιμούμε με την πιο ουσιαστική τιμή: τη μίμηση των αρετών του.
❖ Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα λάθη στον τρόπο εορτασμού;
Με αγάπη και χωρίς κριτική διάθεση, η Εκκλησία μας υπενθυμίζει μερικές συνηθισμένες παρεκτροπές:
▸ Εορτή χωρίς εκκλησιασμό.
▸ Υπέρμετρο φαγοπότι και θόρυβος: η εορτή γίνεται πρόφαση κοσμικής διασκέδασης.
Αυτά τα λάθη δεν γίνονται από κακία — γίνονται συχνά από άγνοια ή συνήθεια. Η κατήχηση και η αγάπη για τον Άγιο θεραπεύουν αυτά σταδιακά.
❖ Πώς μπορούμε να γνωρίσουμε καλύτερα τον Άγιό μας;
Μια ερώτηση που αγγίζει την καρδιά! Τόσοι άνθρωποι φέρουν για δεκαετίες ένα χριστιανικό όνομα χωρίς ποτέ να γνωρίσουν τον Άγιό τους — σαν να έχουν έναν φίλο και ποτέ να μην του μίλησαν.
▸ Διαβάζουμε όπως είπαμε τον Βίο του Αγίου — στο Συναξάριο, στον Μέγα Συναξαριστή, ή σε ειδικές εκδόσεις ή ακόμη και μέσα από διαδικτυακές εφαρμογές.
▸ Επισκεπτόμαστε ναό αφιερωμένο στον Άγιό μας — ιδίως κατά την εορτή του.
▸ Μαθαίνουμε την ειδική παράκληση ή τον κανόνα του Αγίου μας.
✦ Η γνωριμία με τον Άγιό μας είναι μια από τις πιο χαρμόσυνες ανακαλύψεις της χριστιανικής ζωής. Ο Άγιος αναμένει αυτή τη συνάντηση μαζί του με αγάπη.
