ΠΕΡΙ ΘΕΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
«Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα έχει ζωήν αιώνιον» — Ιωαν. 6,54
❖ Τι είναι η Θεία Κοινωνία;
Η Θεία Κοινωνία (Θεία Μετάληψη) είναι το κέντρο και η καρδιά της χριστιανικής μας ζωής. Είναι η μετάληψη του αληθινού Σώματος και Αίματος του Ιησού Χριστού. Δεν είναι σύμβολο και τύπος αλλά η πραγματική παρουσία του Χριστού.
«Πιστεύω, Κύριε, καὶ ὁμολογῶ…. ὅτι τοῦτο αὐτό ἐστι τὸ ἄχραντον σῶμά Σου, καὶ τοῦτο αὐτό ἐστι τὸ τίμιον αἷμά Σου…» (Ακολουθία Θείας Μεταλήψεως).
Κατά την Επίκληση του Αγίου Πνεύματος στη Θεία Λειτουργία, ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται αληθινά σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Αυτή η πίστη εκφράστηκε από τον ίδιο τον Κύριο: «Τούτό εστι το σώμά μου… τούτό εστι το αίμά μου» (Ματθ. 26,26-28).
Ο Άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας (†110 μ.Χ.) το ονομάζει «φάρμακον αθανασίας και αντίδοτον του μη αποθανείν» — φάρμακο που δίνει αθανασία. Δύο χιλιάδες χρόνια μετά, αυτή η πίστη της Εκκλησίας παραμένει αναλλοίωτη.
❖ Γιατί πρέπει να κοινωνούμε;
Ο Κύριος δεν «προτείνει» τη Θεία Κοινωνία ή είναι δυνατότητα επιλογής — την εντέλλεται με απόλυτη σαφήνεια: «Εάν μη φάγητε την σάρκα του Υιού του ανθρώπου και πίητε αυτού το αίμα, ουκ έχετε ζωήν εν εαυτοίς» (Ιωαν. 6,53). Αυτός ο λόγος είναι ο πιο δυνατός λόγος για να κοινωνούμε.
▸ Η Θεία Κοινωνία είναι η πληρέστερη ένωση με τον Χριστό που είναι δυνατή σε αυτή τη ζωή.
▸ Ενώνει ακόμη τον πιστό με όλα τα μέλη του Σώματος της Εκκλησίας — ζώντες και κεκοιμημένους.
▸ Χαρίζει σωτηρία, ίαση ψυχής και σώματος, άφεση αμαρτιών, αφθαρσία.
▸ Ενδυναμώνει τον πιστό στον πνευματικό αγώνα — «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν» (Ιωαν. 15,5).
✦ Ο Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης έλεγε: «Η Θεία Κοινωνία είναι η πιο μεγάλη αγκαλιά. Να πηγαίνετε συχνά — αλλά με φόβο Θεού, πίστη και αγάπη».
❖ Πόσο συχνά πρέπει να κοινωνούμε;
Αυτό είναι ένα ζήτημα στο οποίο υπήρξαν διαφορετικές πρακτικές στην ιστορία της Εκκλησίας. Οι παλαιοί χριστιανοί κοινωνούσαν σε κάθε Θεία Λειτουργία — και αυτό είναι το αρχικό ιδεώδες. Στη συνέχεια διαμορφώθηκαν τυπικά που όριζαν συχνότητα αναλόγως και το πόσον αγωνίζεται ο πιστός.
✦ Η συχνότητα δεν καθορίζεται αριθμητικά — καθορίζεται από την ευλογία που έχουμε από τον πνευματικό μας, βάσει της πνευματικής μας κατάστασης. Το βασικό κριτήριο είναι η κατάλληλη πνευματική προετοιμασία.
❖ Πώς προετοιμαζόμαστε για τη Θεία Κοινωνία;
Η προετοιμασία για τη Θεία Κοινωνία είναι μια από τις πιο ωραίες ασκήσεις της χριστιανικής ζωής. Είναι η στιγμή που ετοιμάζουμε τον «οίκον» της ψυχής μας να υποδεχθεί τον Κύριο.
▸ Ένας ο οποίος τηρεί κανονικά τις νηστείες της Εκκλησίας μας και δεν έχει κάποιο πνευματικό πρόβλημα μπορεί με την ευλογία πάντοτε του πνευματικού του, να κοινωνά χωρίς ιδιαίτερη νηστεία. Φτάνει να μην έχει κάποιο πνευματικό εμπόδιο, να εγκρατεύεται και να είναι προσεκτικός από την προηγούμενη μέρα και να ετοιμάζεται με προσευχή. Το πρωί να είναι νήστης – νηστικός εκτός και αν συντρέχουν λόγοι υγείας. Στην περίπτωση αυτή θα κάνει όπως ο πνευματικός συμβουλεύσει και δώσει ευλογία.
▸ Εξομολόγηση: εάν έχει παρέλθει διάστημα από την τελευταία ή εάν υπάρχει κάποια σοβαρή αμαρτία.
▸ Ακολουθία Θείας Μεταλήψεως: Διαβάζεται την παραμονή ή το πρωί πριν την Θεία Λειτουργία ως πνευματική προετοιμασία.
▸ Να φροντίσουμε να είμαστε όσο πιο νωρίς μπορούμε στην εκκλησία και σίγουρα πριν την έναρξη της Θείας Λειτουργίας. Όχι λίγο πριν το τέλος.
▸ Να καθόμαστε ήσυχοι στο στασίδι μας χωρίς ομιλίες προσευχόμενοι, ετοιμαζόμενοι και περιμένοντας την ώρα της Θείας Κοινωνίας.
✦ Η Εκκλησία δεν θέλει να εμποδίσει κανέναν από τη Θεία Κοινωνία με βαριές απαιτήσεις. Η προετοιμασία είναι έκφραση αγάπης, όχι νόμος φόβου.
❖ Πότε δεν πρέπει να κοινωνούμε;
Ο Απόστολος Παύλος μας προειδοποιεί σοβαρά: «Ο τρώγων και πίνων αναξίως κρίμα εαυτώ εσθίει» (Α΄ Κορ. 11,29). Η Θεία Κοινωνία δεν κρίνεται από συναισθηματικές διαθέσεις — κρίνεται από αντικειμενικές συνθήκες.
▸ Χωρίς εξομολόγηση εάν υπάρχει επίγνωση θανάσιμης αμαρτίας.
▸ Χωρίς ευλογία από τον πνευματικό μας.
▸ Εάν υπάρχει σοβαρή αδιαλλαξία ή αδικία εις βάρος αδελφού. Πρώτα να συμφιλιωθούμε μαζί του και μετά να προσέλθουμε στη Θεία Κοινωνία.
▸ Άλλοι λόγοι που μας ελέγχει η συνείδηση μας και μας εμποδίζουν ή χωρίς την ευλογία από τον πνευματικό μας.
✦ Αυτά δεν είναι κανόνες αποκλεισμού — είναι κανόνες αγάπης. Η Εκκλησία θέλει να κοινωνούμε συχνά, αλλά με την κατάλληλη ετοιμότητα που σέβεται τον Χριστό και είναι για πνευματική ωφέλεια μας και όχι επιπλέον πνευματική επιβάρυνσή μας.
❖ Πώς συμπεριφερόμαστε μετά τη Θεία Κοινωνία;
Η στιγμή μετά τη Θεία Κοινωνία είναι ίσως η πιο ιερή στιγμή της ημέρας μας. Φέρουμε τον Χριστό μέσα μας — κυριολεκτικά. Αυτή η συνειδητοποίηση αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τα πάντα αλλά και που συμπεριφερόμαστε.
▸ Ακούμε με κατάνυξη τις Ευχαριστήριες Ευχές Θείας Μεταλήψεως στον Ναό.
▸ Διατηρούμε σιγή και εσωτερική ησυχία — «μένουμε με τον Χριστό» που λάβαμε.
▸ Αποφεύγουμε θορύβους και αιτίες που θα μας διασκορπισουν την χάρη που λάβαμε.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος περιγράφει θαυμάσια: «Αφού κοινωνήσουμε, ας είμαστε σαν λέοντες που βγαίνουν από τη φωτιά — φοβεροί στον διάβολο, φωτεινοί στον κόσμο».
❖ Μπορούν τα παιδιά να κοινωνούν;
Ναι, βέβαια μπορούν να κοινωνούν. Τα βαπτισμένα βρέφη κοινωνούν αμέσως μετά το Βάπτισμα τους και συνεχίζουν να κοινωνούν κανονικά.
Αυτή η πρακτική βασίζεται:
α) Στον λόγο του Κυρίου «Άφετε τα παιδία έρχεσθαι προς με» (Μαρκ. 10,14).
β) Στο γεγονός ότι η Θεία Κοινωνία δεν απαιτεί νοητική κατανόηση αλλά βαπτισματική χάρη — ο Χριστός ενεργεί και στον βρέφος.
γ) Στην πίστη ότι η νοητική ανικανότητα δεν αποκλείει την πνευματική κοινωνία με τον Θεό μέσω της Θείας Κοινωνίας. Όσον μεγαλώνουν τα παιδιά τα διδάσκουμε με το παράδειγμα και τον λόγο μας, να ετοιμάζονται και αυτά αναλόγως της πνευματικής και σωματικής δύναμής τους για τη Θεία Κοινωνία αναλόγως και της καθοδήγησης του πνευματικού μας πατέρα.
✦ Οι γονείς έχουν μεγάλη ευθύνη να φέρνουν τα παιδιά στη Θεία Κοινωνία τακτικά. Το παιδί που κοινωνεί τακτικά αναπτύσσει βαθιά και αληθινή σχέση με τον Χριστό από μικρή ηλικία και μετά έστω και αν απομακρυνθεί για κάποιο διάστημα θα επιστρέψει πάλι πίσω σ’ Αυτόν.
