Σε μικρή απόσταση από την Οικία των Μονομάχων βρίσκεται η τρίκλιτη βασιλική του 5ου αι. με νάρθηκα και δύο στοές κατηχουμένων. Στα δυτικά του ναού υπήρχε προαύλιο, στο κέντρο του οποίου υπήρχε εξαγωνική δεξαμενή. Στο συγκρότημα υπήρχε κτήριο, το οποίο ήταν διώροφο και πιστεύεται ότι ήταν η οικία του Επισκόπου Κουρίου. Ο νάρθηκας του ναού επικοινωνούσε στα βόρεια με αίθριο, στο οποίο υπήρχε οκταγωνική κρήνη. Το αίθριο αποτελούσε μέρος του βαπτιστηρίου, τύπου μικρής τρίκλιτης βασιλικής, το οποίο βρισκόταν στα βόρεια της μεγάλης επισκοπικής βασιλικής. Η καταστροφή της πιστεύεται ότι προκλήθηκε από τη δεύτερη επιδρομή των Αράβων στα μέσα του 7ου αι. Εγκαταλείφθηκε οριστικά στα τέλη του 7ου αι. ή στις αρχές του 8ου αι.

Παρεκκλήσιο Αγίου Ερμογένους

Στους ανατολικούς πρόποδες του λόφου του Κουρίου βρίσκεται το καθολικό μονής, το οποίο κτίστηκε στον τόπο όπου είχε ταφεί το λείψανο του Αγίου Ερμογένη. Από το μοναστήρι που κτίστηκε στο μέσον ενός αρχαίου νεκροταφείου σώζεται μόνο το καθολικό, το οποίο χρονολογείται στο 13ο αι. Ο ναός είναι δίκλιτος, καμαροσκέπαστος και στο βόρειο κλίτος του βρίσκεται η λάρνακα του Αγίου.

Παρεκκλήσιο Αγίου Σπυρίδωνος

Δυτικά της τοποθεσίας «Φοινίτζιν» Επισκοπής ανεγέρθηκε πρόσφατα (21ος αι.) ο μονόκλιτος καμαροσκέπαστος ναός του Αγίου Σπυρίδωνα. Το κτίσμα εφάπτεται παλαιότερου μονόχωρου κοιμητηριακού λατινικού παρεκκλησίου. Από τον παλαιότερο ναό σώζεται μόνο η θεμελίωσή του και οι εξωτερικοί του τοίχοι σε χαμηλό ύψος.

Παρεκκλήσιο Υπαπαντής του Κυρίου

Μονόκλιτος καμαροσκέπαστος ναός, του οποίου η ανέγερση ανάγεται στις αρχές του 17ου αι. Πλησίον του ναού βρέθηκαν παλαιότερα κτίσματα και στα νότιά του τάφοι.

Bασιλική Σεράγυα

Στο νότιο άκρο του χωριού Επισκοπή βρίσκεται η τρίκλιτη βασιλική, η οποία χρονολογείται στα μέσα του 7ου αι. Το μνημείο κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο περιορίστηκε σε μία μικρότερων διαστάσεων τρουλαία βασιλική, η οποία περιλάμβανε μόνο το κεντρικό κλίτος και το δυτικό τμήμα του νότιου κλίτους του αρχικού κτίσματος, καθώς και την κόγχη και το ανατολικό τμήμα του νότιου κλίτους, τα οποία είχαν διαμορφωθεί σε παρεκκλήσιο.

Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου

Βορείως του αυτοκινητοδρόμου Λεμεσού-Πάφου βρίσκονται τα ερείπια του καθολικού, καθώς και των λοιπών κτισμάτων μικρής μονής. Από το ναό της μονής, ο οποίος ήταν πιθανώς αφιερωμένος στο μέγα Αθανάσιο τον Αθωνίτη (10ος αι.), ή το μάρτυρα Αθανάσιο, ο οποίος θανατώθηκε τον 4ο αι. στο Κούριο με τον Επίσκοπο Φιλωνίδη, σώζεται μόνο ο βόρειος τοίχος. Η χρονολόγηση του καθολικού τοποθετείται στο 12ο αι.

Επισκοπική Βασιλική

Σε μικρή απόσταση από την Οικία των Μονομάχων βρίσκεται η τρίκλιτη βασιλική του 5ου αι. με νάρθηκα και δύο στοές κατηχουμένων. Στα δυτικά του ναού υπήρχε προαύλιο, στο κέντρο του οποίου υπήρχε εξαγωνική δεξαμενή. Στο συγκρότημα υπήρχε κτήριο, το οποίο ήταν διώροφο και πιστεύεται ότι ήταν η οικία του Επισκόπου Κουρίου. Ο νάρθηκας του ναού επικοινωνούσε στα βόρεια με αίθριο, στο οποίο υπήρχε οκταγωνική κρήνη. Το αίθριο αποτελούσε μέρος του βαπτιστηρίου, τύπου μικρής τρίκλιτης βασιλικής, το οποίο βρισκόταν στα βόρεια της μεγάλης επισκοπικής βασιλικής. Η καταστροφή της πιστεύεται ότι προκλήθηκε από τη δεύτερη επιδρομή των Αράβων στα μέσα του 7ου αι. Εγκαταλείφθηκε οριστικά στα τέλη του 7ου αι. ή στις αρχές του 8ου αι.

Μικρή Βασιλική εκτός των τειχών

Ανατολικά των ερειπίων του Σταδίου της πόλης οικοδομήθηκε κατά τον 5ο αι., πιθανότατα στη θέση ιερού της Δήμητρας, τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα και περίστωο αίθριο με κρήνη. Στα βορειοδυτικά του ναού υπάρχει μικρό παρεκκλήσιο με αίθριο και δωμάτια στη βόρεια και τη δυτική του πλευρά. Η καταστροφή του τοποθετείται στον 7ο αι., όταν η πόλη πλήγηκε από τις Αραβικές επιδρομές.

Παράλια Βασιλική

Στους πρόποδες της ακρόπολης του Κουρίου, σε απόσταση εκατόν πενήντα μέτρων από την παραλία βρίσκεται η τρίκλιτη τρίκογχη βασιλική με την ξύλινη στέγη. Ο ναός ήταν πλαισιωμένος στα δυτικά από το αίθριο με την κρήνη, το διακονικό, το οποίο ήταν προσαρτημένο στο δυτικό τμήμα του νότιου κλίτους, το κατηχούμενο στα δυτικά του νότιου κλίτους και μια μεγάλη ορθογώνια αίθουσα στα βόρεια της δυτικής στοάς του αιθρίου. Η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε τρεις διαφορετικές αρχιτεκτονικές φάσεις. Η πρώτη χρονολογείται στο πρώτο μισό του 6ου αι. Κατά τη δεύτερη αρχιτεκτονική φάση (580 – 600), η βασιλική επεκτάθηκε προς τα νότια και πιθανώς προς τα βόρεια. Κατά τη διάρκεια των Αραβικών επιδρομών (650 – 654) ο ναός πλήγηκε από πυρκαγιά, η οποία κατέστρεψε σημαντικό μέρος του. Ακολούθησε έτσι η τρίτη και τελευταία οικοδομική φάση, κατά την οποία επισκευάστηκαν τα καταστραφέντα προσκτίσματα και ανεγέρθηκαν νέα. Ο ναός καταστράφηκε στη συνέχεια από το μεγάλο σεισμό των αρχών του 8ου αι.

Κόλπος Τρυπητής, ασκητήρια

Τα δύο ασκητήρια είναι λαξευμένα στους βράχους του κόλπου της Τρυπητής. Όπως πληροφορούμαστε από την πορφυρόχρωμη επιγραφή στον τοίχο του ενός από τα δύο ασκητήρια, σε αυτά ασκήτεψαν κατά τον 7ο αι. οι ασκητές Σέργιος και Νέκταβος από τη Βηρυτό. Η πρόσβαση είναι δύσκολη και επικίνδυνη και απαιτεί ειδική άδεια από τις αρχές των Αγγλικών Βάσεων.

Στοιχεία Επικοινωνίας & Στελέχωση

– Τηλέφωνο: 25933944

– Εφημέριοι: Οικ. Πέτρος Ανδρέου (τηλ: 99572485), Πρωτ. Άγγελος Πανταζόπουλος (τηλ: 96369294).

– Πρόεδρος Εκκλησιαστικής Επιτροπής: Οικ. Πέτρος Ανδρέου.

Κατηχητικές Συνάξεις

Στον ναό λειτουργούν κατηχητικές συνάξεις για μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου.

– Κατηχητές / Κατηχήτριες: Οικ. Πέτρος Ανδρέου, Ευάγγελος Γαβαλάς, Μαρία Κινύρα, Βαγγέλης Τούγιας, Κατερίνα Σωκράτους, Φωτεινή Μουαΐμη, Χάρια Μαυρουδή, Μάριος Μενελάου, Χρυσή Κούμνα.

Φιλόπτωχος Αδελφότητα

– Πρόεδρος: Οικ. Πέτρος Ανδρέου

Ενοριακός Σύνδεσμος Γυναικών

– Πρόεδρος: Μαρία Κινύρα.