Ιερός Ναός Τιμίου Σταυρού (Ακρωτήρι)

16/03/2026

Βρισκεται στο κέντρο της κοινότητας Ακρωτηρίου. Ανήκει στην τύπο της μονόκλιτης καμαροσκέπαστης τρουλαίας βασιλικής. Έχει ανεγερθεί στις αρχές του 20ου αι. Τα εγκαίνια του ναού τελέστηκαν το 1920.

Παρεκκλήσιο Αγίου Δημητριανού

Βρίσκεται στο λιβάδι του Ακρωτηρίου στο βορειοδυτικό άκρο της κοινότητας, προς τα όρια του χωριού της Επισκοπής, πολύ κοντά στην ανατολική αχέθη των εκβολών του ποταμού Κούρη Πρόκειται για ένα μικρό καμαροσκέπαστο ναό της περιόδου των Αραβικών επιδρομών 19ος-10ος αι.) και δεν αποκλείεται να σχετίζεται είτε με τους μοναχούς της Λάτρου, που ίδρυσαν την Παναγία του Στύλου (Γαλακτοτροφούσα), η με την πρωτοβυζαντινή θέση του Αγίου Θεοδώρου, που βρίσκεται λίγο βορειότερα, και η οποία φαίνεται να αποτελεί το σημαντικότερο μνημείο της περιοχής του λιβαδιού σε αυτή την πλευρά. Υπάρχουν, επίσης, πληροφορίες για κάποιον ερειπωμένα ναό αφιερωμένο στον Άγιο Ελευθέριο στην ίδια περιοχή, τα ίχνη του οποίου έχουν εξαφανισθεί.

Παρεκκλήσιο Αγίου Γεωργίου (Αρχαία Μονή Αγίου Γεωργίου)

Ο καμαροσκέπαστος μονόχωρος ναός μικρών διαστάσεων βρίσκεται περίπου δύο χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού Υπήρξε το καθολικό ομώνυμου μοναστηριού. Είναι κτίσμα του 15ου-16ου αι, αφού τα σπαράγματα τοιχογραφιών που σώζονται στο βόρειο και το νότια τοίχο χρονολογούνται στο 16ο αι.

Παλαιοχριστιανική Βασιλική

Τα ερείπια της θέσης «Καταλύμματα των Πλακωτών» εκτείνονται σε σχήμα Π, γύρω από μία φυσική λεκάνη του δάσους Ακρωτηρίου, και η ανασκαφή, η οποία ξεκίνησε το 2007, εξελίσσεται στη νότια πτέρυγα του συγκροτήματος αυτού, η οποία συμπεριλαμβάνει ένα σύμπλεγμα από δύο ναούς (Οικοδόμημα Α΄ και Β΄), εκατέρωθεν περίστυλου αιθρίου, με χώρους εγκατάστασης στα νότια και στα ανατολικά και εργαστήρια στα βόρεια. Ανοίγματα υπάρχουν σε όλες τις γωνίες του αιθρίου, εκ των οποίων τα μεν νότια επικοινωνούν με προσκτίσματα στο εσωτερικό, ενώ τα βόρεια με τις πλευρές ενός μεγάλου αίθριου χώρου, γύρω από τον οποίον αναπτύσσονται οι τρεις πτέρυγες του συνόλου του συγκροτήματος. Το 2015 εντοπίστηκε η νότια και τμήμα της δυτικής στούς ενός ακόμα περίστυλου αιθρίου στα βόρεια του δεύτερου ναού. Έχει ήδη ολοκληρωθεί (2007-2010) η αποκάλυψη του Οικοδομήματος Α΄, μια τρίκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος, με δυτικό προσανατολισμό, ταφικές κόγχες στην περίμετρά του, μια λειτουργική εξέδρα στο κέντρο και περίτεχνο επιδαπέδιο ψηφιδωτό διάκοσμα. Το μνημείο χρονολογείται, μεταξύ του 616-619 μ.Χ. Η σύντομη διάρκεια χρήσης του (μέσα του αι.), η μεγάλη τυπολογική του συνάφεια με το Ιουστινιάνειο μαρτύριο του Αγίου Μηνά στη Μαρεώτιδα της Αλεξάνδρειας και η πολύ καλά μελετημένη λειτουργική του διάταξη, καθώς και ο ταφικός του χαρακτήρας (μαρτύριον), καθιστούν πολύ πιθανή την ερμηνεία του ως χώρου φιλοξενίας προσφύγων από τις εμπερίστατες Εκκλησίες/ Πατριαρχεία των Ανατολικών Επαρχιών της Αυτοκρατορίας (Παλαιστίνη, Αίγυπτος), οι οποίες την εποχή εκείνη είχαν περάσει στα χέρια των Περσών. Σημαντικότατο ρόλο στην εξαγορά, απελευθέρωση και φιλοξενία προσφύγων και λειψάνων από τις περιοχές αυτές διαδραμάτισαν την εποχή αυτή, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο Αμαθούσιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων και ο Επίσκοπος Αμαθούντας Θεόδωρος, τόσο στην Αλεξάνδρεια αρχικά, όσο και στην Κύπρο.