ΠΕΡΙ ΙΕΡΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ
«Ασθενεί τις εν υμίν; Προσκαλεσάσθω τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας…» — Ιακ. 5,14
❖ Τι είναι το Ιερό Ευχέλαιο;
Το Ιερό Ευχέλαιο (Άγιον Ευχέλαιον) είναι ένα από τα Ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας. Η λέξη «Ευχέλαιο» συνδυάζει τις λέξεις «ευχή» (= προσευχή) και «έλαιο» (= λάδι). Είναι ακριβώς αυτό: προσευχή με αλείψεις αγιασμένου ελαίου.
Η εντολή για το Ευχέλαιο δίδεται ρητά από τον Απόστολο Ιάκωβο: «Ασθενεί τις εν υμίν; Προσκαλεσάσθω τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας, και προσευξάσθωσαν επ’ αυτόν, αλείψαντες αυτόν ελαίω εν τω ονόματι του Κυρίου· και η ευχή της πίστεως σώσει τον κάμνοντα» (Ιακ. 5,14-15).
Το Ευχέλαιο περιλαμβάνει επτά Αποστολικές αναγνώσεις, επτά Ευαγγελικά αναγνώσματα, επτά Ευχές. Ο αριθμός επτά είναι σύμβολο της πληρότητος και της θείας χάριτος.
❖ Γιατί το Ευχέλαιο δεν είναι μόνο για τους ετοιμοθάνατους;
Αυτή η παρανόηση είναι από τις πιο διαδεδομένες στον ορθόδοξο λαό — και η Εκκλησία καλεί με αγάπη να διορθωθεί. Το Ευχέλαιο στις αρχαίες πηγές δεν έχει καμία σχέση με τον «τελευταίο αποχαιρετισμό». Είναι Μυστήριο ιάσεως για τους ζώντες.
Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει με σαφήνεια: «Ου μόνον τοις ασθενέσιν αλλά και τοις υγιαίνουσι δίδοται». Η Εκκλησία τελεί κοινό Ευχέλαιο για όλους τους πιστούς — υγιείς και ασθενείς — τη Μεγάλη Τετάρτη βράδυ ή σε άλλες περιπτώσεις.
▸ Είναι Μυστήριο ψυχοσωματικής ιάσεως — θεραπεύει ψυχή και σώμα.
▸ Προσφέρεται σε κάθε άνθρωπο που έχει ανάγκη — σωματική, ψυχική, πνευματική.
▸ Δεν «φέρνει» τον θάνατο — αντίθετα γίνεται «εις ίασιν ψυχής και σώματος. Η πλατιά λαϊκή δεισιδαιμονία είναι αδικαιολόγητη και λυπηρή.
✦ Είναι θλιβερό όταν οικογένειες διστάζουν να ζητήσουν Ευχέλαιο φοβούμενες ότι «τρομάζουν» τον ασθενή. Ο ασθενής που αγαπά τον Χριστό θα χαρεί να λάβει το Μυστήριο για πνευματική του ενίσχυση.
❖ Πώς τελείται το Ευχέλαιο και πώς προετοιμαζόμαστε;
Κανονικά το Ευχέλαιο τελείται από επτά ιερείς — αριθμός που συμβολίζει την πληρότητα της ιερωσύνης. Στην πράξη, λόγω της δυσκολίας συγκέντρωσης επτά ιερέων, τελείται από έναν ή περισσότερους ιερείς.
▸ Κατά την τελετή: ο ιερέας αλείφει με το άγιο Ευχέλαιο κυρίως το μέτωπο ή άλλα μέρη του ασθενούς.
▸ Πριν το τέλος του μυστηρίου τοποθετείται το Ευαγγέλιο ανοιχτό επί της κεφαλής του ασθενούς — εικόνα της χειρός του Χριστού που ευλογεί και διαβάζεται ειδική ευχή σ’ αυτόν.
❖ Πότε πρέπει να ζητούμε το Ευχέλαιο;
Η Εκκλησία μάς καλεί να μην υπερβάλλουμε προς κανένα άκρον — ούτε να το αναβάλουμε συνεχώς («θα το κάνω αργότερα»), ούτε να το ζητούμε συνέχεια.
▸ Σε κάθε σοβαρή ή χρόνια ασθένεια — σωματική ή ψυχική.
▸ Σε έντονη πνευματική ανάγκη ή αδυναμία.
▸ Πριν από δύσκολες χειρουργικές επεμβάσεις.
▸ Κατά τη Μεγάλη Τετάρτη γίνεται για όλους τους πιστούς στους πλείστους ιερούς ναούς.
▸ Σε κίνδυνο θανάτου — πάντοτε, μαζί με Εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία.
✦ Το κοινό Ευχέλαιο της Μεγάλης Τετάρτης είναι μια εξαιρετική πνευματική ευκαιρία για κάθε πιστό.
❖ Θεραπεύεται πάντα ο ασθενής μετά το Ευχέλαιο;
Αυτή είναι ίσως η πιο κοινή αμφιβολία — και χρειάζεται ειλικρινή απάντηση.
Το Ευχέλαιο δεν είναι μαγεία και δεν εγγυάται αυτόματη σωματική θεραπεία. Είναι Μυστήριο — και ο Θεός γνωρίζει τι χρειάζεται η κάθε ψυχή.
▸ Πολλές φορές ο ασθενής θεραπεύεται σωματικώς — και αυτό είναι θαύμα χάριτος.
▸ Πολλές φορές χαρίζεται ψυχική ηρεμία, δύναμη υπομονής, και αυτό είναι επίσης μεγάλη ευλογία.
▸ Κάποιες φορές ο ασθενής οδηγείται με χάρη στην κοίμηση του. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Μυστήριο «δεν έπιασε» και είναι τρόπον τινά άχρηστο ή πλάνη.
Ο Θεός θεραπεύει — αλλά κατά τη θεία Πρόνοιά Του, όχι κατά τη δική μας επιθυμία. Ο Άγιος Σωφρόνιος Έσσεξ έγραφε: «Ζητούμε από τον Θεό ίαση — αλλά Εκείνος γνωρίζει ποια ίαση χρειαζόμαστε».
❖ Τι γίνεται με το έλαιο (λάδι) του Ευχελαίου;
Το αγιασμένο έλαιο του Ευχελαίου είναι ιερή ύλη και αντιμετωπίζεται με ανάλογη ευλάβεια.
▸ Μπορεί να αλείφεται στον ασθενή στο σπίτι — ιδίως σε ασθενή σημεία του σώματος.
▸ Μπορεί να καίγεται στο κανδήλι της εικόνας.
▸ Φυλάσσεται κοντά στο εικονοστάσι με ευλάβεια.
▸ Τα υπολείμματα της κανδήλας ρίχνονται ή σε κάποιο χωνευτήρι εκκλησίας ή σε τρεχούμενο νερό ή κάπου που δεν πατιέται. Ποτέ στην κοινή αποχέτευση.
✦ Η ευλάβεια στη χρήση αγιασμένης ύλης δεν είναι δεισιδαιμονία — είναι έκφραση ευλάβειας και πίστεως ότι η χάρη του Θεού κατοικεί σε αυτή.
❖ Ποια είναι η σχέση Ευχελαίου, Εξομολόγησης και Θείας Κοινωνίας;
Τα τρία αυτά Μυστήρια συνδέονται βαθύτατα — ιδίως στην περίπτωση σοβαρής ασθένειας. Μαζί αποτελούν την πληρέστερη πνευματική περιποίηση που μπορεί να λάβει ένας άνθρωπος.
▸ Εξομολόγηση: καθαρίζει την ψυχή από τα αμαρτήματα.
▸ Ευχέλαιο: αγιάζει σώμα και ψυχή, φέρει την ιαματική χάρη.
▸ Θεία Κοινωνία: ενώνει τον άνθρωπο με τον Χριστό — η τελείωση.
Γι’ αυτό σε κάθε σοβαρή ασθένεια ή κίνδυνο ζωής, ο ποιμένας της Εκκλησίας φροντίζει να μεταφέρει και τα τρία στον ασθενή. Αυτό είναι η ολοκληρωμένη «πνευματική περίθαλψη» που προσφέρει η Εκκλησία. Εκτός από τον ιερέα της ενορίας πρέπει και οι συγγενείς να φροντίζουν για τη μετάδοση των πνευματικών αυτών εφοδίων σ’ αυτόν. Αυτό αποτελεί τη μεγαλύτερη έκφραση αγάπης και προσφοράς τους προς αυτόν
